Tworzywo do żywności z atestem FDA i PZH

 W branży spożywczej materiał, który ma bezpośredni kontakt z produktem, nie może być wybierany wyłącznie na podstawie ceny, wyglądu czy parametrów mechanicznych. Znaczenie mają przede wszystkim jego właściwości, przeznaczenie oraz potwierdzona zgodność z wymaganiami dotyczącymi kontaktu z żywnością. Odpowiednio dobrane tworzywo do żywności powinno zachowywać swoje właściwości w konkretnych warunkach pracy i nie powodować niedopuszczalnego przenikania substancji do produktu.

Z tego artykułu dowiesz się:

• Jakie tworzywo można stosować do kontaktu z żywnością?
• Rozporządzenie (UE) nr 10/2011 – wymagania dla tworzyw do kontaktu z żywnością
• Tworzywa z atestem PZH i FDA – czym różnią się te oznaczenia?
• Rodzaj żywności ma znaczenie
• Tworzywa termoplastyczne w zastosowaniach spożywczych
• Liczy się nie tylko materiał, ale także sposób wykonania
• Najczęstsze błędy przy wyborze tworzywa do żywności
• FAQ – pytania o tworzywa do kontaktu z żywnością

Jakie tworzywo można stosować do kontaktu z żywnością?

Nie istnieje jedno uniwersalne tworzywo, które będzie odpowiednie dla każdego zastosowania spożywczego. Tworzywa dopuszczone do kontaktu z żywnością dobiera się zawsze z uwzględnieniem konkretnego materiału, jego składu, warunków użytkowania oraz rodzaju kontaktującej się z nim żywności.

W praktyce oznacza to, że przed zakupem należy sprawdzić dokumentację producenta materiału i potwierdzenie zgodności dla planowanego zastosowania. Tworzywa sztuczne do kontaktu z żywnością powinny być oceniane nie tylko pod kątem samego oznaczenia „food contact”, ale również temperatury, czasu kontaktu, rodzaju produktu spożywczego czy warunków czyszczenia.

W ofercie Vink dostępne są tworzywa sztuczne, które mogą być dobierane pod kątem różnych wymagań technicznych i aplikacyjnych.

Materiały do kontaktu z żywnością – co właściwie oznacza ich zgodność?

Określenie „materiały do kontaktu z żywnością” obejmuje szeroką grupę produktów wykorzystywanych m.in. do produkcji elementów maszyn, prowadnic, osłon, pojemników, blatów, uszczelek czy komponentów linii technologicznych. Wymagania wobec materiału zależą od tego, jaką funkcję pełni gotowy element.

Istotne jest również rozróżnienie pomiędzy materiałem przeznaczonym do kontaktu z żywnością a materiałem, który jedynie znajduje się w środowisku produkcji spożywczej. Element znajdujący się obok produktu nie zawsze podlega takim samym wymaganiom jak część mająca z nim bezpośredni kontakt.

Warto pamiętać, że zgodność materiału nie oznacza automatycznie, że każdy wykonany z niego detal będzie odpowiedni do każdej aplikacji. Znaczenie mają także sposób wykonania, powierzchnia elementu, dodatki zastosowane w materiale oraz warunki eksploatacji.

Rozporządzenie (UE) nr 10/2011 – wymagania dla tworzyw do kontaktu z żywnością

W przypadku materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych przeznaczonych do kontaktu z żywnością na rynku Unii Europejskiej jednym z podstawowych aktów prawnych jest Rozporządzenie Komisji (UE) nr 10/2011. Określa ono m.in. wymagania dotyczące składu materiałów, wykazu substancji dopuszczonych do stosowania oraz limitów migracji substancji z tworzywa do żywności.

Z punktu widzenia doboru materiału istotne są przede wszystkim migracja globalna i migracja specyficzna. Badania prowadzi się w określonych warunkach z wykorzystaniem płynów modelowych imitujących różne rodzaje żywności. Uwzględnia się przy tym m.in. czas i temperaturę kontaktu. Dlatego zgodność tworzywa z Rozporządzeniem (UE) nr 10/2011 należy zawsze odnosić do warunków, w których będzie użytkowany gotowy element.

W przypadku tworzyw do kontaktu z żywnością warto więc zweryfikować dokumentację materiału, w tym deklarację zgodności, oraz sprawdzić, dla jakiego rodzaju kontaktu, temperatury i czasu użytkowania została ona wystawiona. Sama informacja handlowa o przeznaczeniu materiału do branży spożywczej nie zastępuje dokumentacji potwierdzającej zgodność z wymaganiami właściwymi dla konkretnego zastosowania.

Tworzywa z atestem PZH i FDA – czym różnią się te oznaczenia?

W dokumentacji materiałów można spotkać informacje o zgodności z wymaganiami różnych rynków i systemów oceny. Tworzywa z atestem PZH są kojarzone z dokumentacją potwierdzającą możliwość określonego zastosowania w Polsce, natomiast tworzywa z atestem FDA odnoszą się do wymagań amerykańskiej Food and Drug Administration.

Warto jednak zachować precyzję: w praktyce handlowej określenie „atest FDA” jest często używane jako skrót myślowy. Kluczowe jest sprawdzenie, czy dany materiał spełnia odpowiednie wymagania FDA dla konkretnego zastosowania, a nie samo posiadanie hasła „FDA” w opisie produktu.

Podobnie w przypadku dokumentacji PZH należy zweryfikować zakres potwierdzonego zastosowania. Ten szczegół może mieć duże znaczenie przy projektowaniu elementów przeznaczonych do kontaktu z żywnością.

Rodzaj żywności ma znaczenie

Nie każde tworzywo do kontaktu z żywnością zachowuje się identycznie w kontakcie z różnymi produktami. Inne wymagania może stawiać aplikacja związana z wodą, inne z produktami tłustymi, kwaśnymi czy zawierającymi alkohol. Istotne są także temperatura oraz długość kontaktu.

Dlatego dobór materiału powinien uwzględniać co najmniej:

• rodzaj kontaktującej się żywności,
• temperaturę pracy,
• czas kontaktu,
• częstotliwość mycia i dezynfekcji,
• obciążenia mechaniczne,
• działanie środków chemicznych,
• wymagania dotyczące higieny powierzchni.

Dzięki takiemu podejściu można uniknąć sytuacji, w której materiał formalnie spełnia określone wymagania, ale nie sprawdza się w rzeczywistych warunkach procesu.

Tworzywa termoplastyczne w zastosowaniach spożywczych

Szczególne znaczenie w wielu aplikacjach mają tworzywa termoplastyczne. Ich zaletą jest możliwość przetwarzania w podwyższonej temperaturze, a następnie nadawania elementom wymaganych kształtów.

W zależności od zastosowania można brać pod uwagę m.in. odporność chemiczną, ścieranie, sztywność, stabilność wymiarową czy możliwość utrzymania odpowiedniej czystości. Nie należy jednak zakładać, że wszystkie termoplasty mają takie same właściwości – każdy materiał trzeba rozpatrywać indywidualnie.

Liczy się nie tylko materiał, ale także sposób wykonania

Dobór odpowiedniego surowca to dopiero początek. W przypadku elementów wykonywanych na zamówienie znaczenie ma również technologia produkcji. Wytłaczanie tworzyw sztucznych pozwala uzyskiwać elementy o określonych przekrojach, natomiast wtryskiwanie tworzyw sztucznych sprawdza się przy produkcji detali o bardziej złożonych kształtach.

W przypadku wybranych elementów zastosowanie może znaleźć również termoformowanie, szczególnie gdy potrzebne są odpowiednio ukształtowane komponenty z arkuszy lub płyt. Jeżeli część musi jednocześnie przenosić obciążenia i pracować w środowisku spożywczym, warto rozważyć również dostępne tworzywa konstrukcyjne.

To właśnie połączenie właściwego materiału, projektu i technologii wykonania decyduje o funkcjonalności gotowego elementu.

Najczęstsze błędy przy wyborze tworzywa do żywności

Jednym z częstszych nieporozumień jest traktowanie wszystkich materiałów oznaczonych jako „food grade” jako wzajemnie zamiennych. W rzeczywistości ich parametry mogą znacząco się różnić.

Ryzyko pojawia się również wtedy, gdy użytkownik wybiera materiał na podstawie jednej właściwości, np. odporności temperaturowej, pomijając odporność chemiczną albo ścieranie. W branży spożywczej nie bez znaczenia pozostaje także sposób czyszczenia – intensywne mycie, detergenty czy dezynfekcja mogą wpływać na trwałość elementu.

FAQ – pytania o tworzywa do kontaktu z żywnością

Czy każde tworzywo sztuczne może mieć kontakt z żywnością?

Nie. O możliwości zastosowania materiału decydują jego skład, właściwości oraz zgodność z wymaganiami dotyczącymi danego zastosowania.

Co oznacza określenie „tworzywa dopuszczone do kontaktu z żywnością”?

Oznacza materiał, którego zgodność została potwierdzona w odpowiednim zakresie dla zastosowań związanych z kontaktem z żywnością. Zawsze należy sprawdzić warunki tego dopuszczenia.

Czy tworzywa z atestem FDA można stosować w Polsce?

Dokumentacja FDA odnosi się do wymagań obowiązujących na rynku amerykańskim. Przy zastosowaniu w Polsce należy dodatkowo zweryfikować wymagania obowiązujące dla konkretnej aplikacji.

Co dają tworzywa z atestem PZH?

Potwierdzenie PZH może być istotnym elementem dokumentacji materiału przeznaczonego do określonych zastosowań. Zakres dokumentu należy sprawdzić dla konkretnego produktu.

Czy tworzywo do żywności musi być odporne na wysoką temperaturę?

Nie zawsze. Temperatura jest jednym z parametrów doboru materiału, ale jej znaczenie zależy od konkretnego procesu i warunków użytkowania.

Czy rodzaj żywności wpływa na wybór tworzywa?

Tak. Właściwości produktu, jego tłustość, kwasowość czy zawartość innych składników mogą mieć znaczenie dla doboru materiału.

Czy tworzywa do kontaktu z żywnością mogą być stosowane w maszynach?

Tak, pod warunkiem odpowiedniego doboru materiału i zastosowania. Tworzywa mogą być wykorzystywane m.in. na prowadnice, elementy ślizgowe, osłony czy inne komponenty urządzeń.

Czy sposób produkcji elementu ma znaczenie?

Tak. Parametry gotowego detalu zależą nie tylko od materiału, ale również od projektu i technologii wykonania, np. wtryskiwania, wytłaczania czy termoformowania.

Czy Rozporządzenie (UE) nr 10/2011 dotyczy tworzyw do kontaktu z żywnością?

Tak. Rozporządzenie Komisji (UE) nr 10/2011 określa szczegółowe wymagania dla materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych przeznaczonych do kontaktu z żywnością, w tym zasady dotyczące dozwolonych substancji oraz limitów migracji do żywności.

Podsumowanie

Dobór materiału przeznaczonego do zastosowań spożywczych wymaga czegoś więcej niż znalezienia produktu z oznaczeniem FDA lub PZH. Tworzywa z atestem FDA, tworzywa z atestem PZH oraz inne tworzywa do kontaktu z żywnością powinny być oceniane przede wszystkim w odniesieniu do konkretnej aplikacji i jej warunków pracy.

Vink łączy dostęp do szerokiej gamy materiałów z możliwościami ich przetwarzania, co pozwala kompleksowo podejść do realizacji komponentów dla przemysłu. Produkcja z tworzyw sztucznych może obejmować dobór odpowiedniego materiału oraz wykonanie elementu z wykorzystaniem właściwej technologii – od wytłaczania, przez wtryskiwanie, po termoformowanie.